تعویض نیمه مفصل زانو چیست؟
مفصل زانو از سه بخش (کمپارتمان) تشکیل شده است: نیمه داخلی، نیمه خارجی و مفصل میان کشکک و زانو. وقتی فقط نیمه داخلی یا نیمه خارجی مفصل ساییده شده باشد، پوشاندن همان ناحیه با پروتز را تعویض نیمه مفصل زانو مینامند. در میان مردم به آن «پروتز نیمه زانو» هم میگویند.
چرا فقط یک بخش از زانو ساییده میشود؟
در مراحل اولیه آرتروز (ساییدگی مفصل) ممکن است فقط بخشی از زانو ساییده شود. وقتی پاها تغییر شکل داشته باشند نیز فقط نیمه داخلی یا نیمه خارجی مفصل فرسوده میشود. چون در جامعه ما کجی پاها به سمت داخل (پای پرانتزی) شایعتر است، بیشتر وقتها نیمه داخلی زانو ساییده میشود. در بیمارانی که پای ضربدری دارند، نیمه خارجی زودتر ساییده میشود.
چه تفاوتی با تعویض کامل مفصل زانو دارد؟
در تعویض نیمه مفصل زانو فقط روی بخش ساییدهشده زانو کار میشود؛ به نیمه دیگر و رباطهای صلیبی وسط زانو دست زده نمیشود.
- با برش کوچکتری انجام میشود
- برش استخوان کمتر است
- خونریزی کمتر است
- درد پس از جراحی کمتر است
- چون حرکت زودتر به دست میآید، دوره بهبودی کوتاهتر است
- چون رباطهای صلیبی بریده نمیشوند، حس طبیعیتری در زانو ایجاد میکند
- میزان خم شدن زانو معمولاً بیشتر است
چرا جراحی رباتیک در پروتز نیمه اهمیت بیشتری دارد؟
در تعویض نیمه مفصل زانو، چون نیمه دیگر زانو سالم است، زانو خطاهای قرارگیری پروتز را تحمل نمیکند. به همین دلیل خوب بودن روش جراحی در طول عمر پروتز بسیار مهم است. سیستمهای رباتیک برای برطرف کردن همین مشکل ساخته شدهاند: با سیستم بازوی رباتیک که ما استفاده میکنیم، پروتز بر اساس برنامه تهیهشده از روی سیتیاسکن کار گذاشته میشود.
برای چه کسانی انجام میشود؟
بیماران 50 تا 60 سالهای که در مراحل اولیه ساییدگی مفصل هستند، یا بیماران مسنتری که فقط بخش داخلی مفصلشان ساییده شده است، گزینههای مناسبی برای تعویض نیمه مفصل زانو هستند.
دیر نکنید: در زانوهایی که همراه با تغییر شکل پا ساییدگی نسبی دارند، اگر جراحی به تأخیر بیفتد بخش سالم زانو هم بهسرعت ساییده میشود و فرصت پروتز نیمه از دست میرود. در این صورت تعویض کامل مفصل زانو لازم میشود.
تصمیم به تعویض نیمه مفصل زانو چگونه گرفته میشود؟
بیمارانی که با شکایت آرتروز مراجعه میکنند با معاینه و عکس رادیولوژی بررسی میشوند. در صورت نیاز، برای اطمینان از سالم بودن بخش دیگر زانو، عکس در وضعیتهای مختلف یا امآرآی درخواست میشود. تصمیم نهایی در حین جراحی گرفته میشود: با دیدن بقیه زانو از محل برش، تصمیم قطعی میشود. اگر بهندرت دیده شود که بخش دیگر هم آسیب دیده است، میتوان برش را حدود 2 سانتیمتر بلندتر کرد و تعویض کامل مفصل زانو انجام داد.
چه خطرهایی دارد؟
- عفونت: نسبت به تعویض کامل مفصل زانو کمتر و زیر 1% است.
- دررفتگی: ممکن است در پروتزهای نیمهای که سطح مفصلی متحرک دارند دیده شود.
- ساییدگی زودرس: ممکن است بسته به نحوه استفاده از زانو یا روش جراحی ایجاد شود.
- درد و خشکی زانو: اگر خشکی ادامه پیدا کند و دردها بیشتر شود، ممکن است تبدیل به پروتز کامل لازم شود.
- شکستگی، دررفتگی کشکک، تشکیل لخته خون در پا، آسیب رگ، عصب و رباط.
پرسشهای متداول
پس از تعویض نیمه مفصل زانو چه زمانی میتوانم سرپا شوم؟
بیماران میتوانند یک روز پس از جراحی سرپا شوند، با گذاشتن وزن کامل روی پا راه بروند و با یک وسیله کمکی دستی پیادهرویهای کوتاه انجام دهند.
چه زمانی از بیمارستان مرخص میشوم؟
بیماران بهطور میانگین پس از 3 روز مرخص میشوند و به خانه میروند.
عمر پروتز نیمه زانو چقدر است؟
به لطف طراحیهای امروزی و روش جراحی خوب، میزان ماندگاری 10 ساله پروتز نیمه زانو به حدود 90% رسیده است.
آیا پس از تعویض نیمه مفصل زانو میتوانم ورزش کنم؟
ورزشهایی مانند شنا، دوچرخهسواری، گلف و بولینگ که چرخش ناگهانی و پرش ندارند قابل انجام است. ورزشهای رقابتی و پرشی توصیه نمیشود.
چه زمانی میتوانم سر کار برگردم و چه زمانی میتوانم رانندگی کنم؟
کسانی که کار دفتری دارند میتوانند حدود 6 هفته بعد به کار خود برگردند. رانندگی هم ممکن است 6 هفته پس از جراحی مجاز شود؛ مهم این است که پا آنقدر قدرت داشته باشد که هنگام نیاز به توقف ناگهانی بتوانید پدال را فشار دهید.

