آرتروز زانو چیست؟
بر اثر خراب شدن غضروفهای پوشاننده سطح مفصل زانو و ساییده شدن سطوح خراب روی یکدیگر، در مفصل درد، ورم، صدا دادن و بهمرور تغییر شکل و محدودیت حرکت ایجاد میشود. به این وضعیت آرتروز یا ساییدگی مفصل زانو (با نام پزشکی استئوآرتریت، گنارتروز) میگویند. بیشتر در میانسالی و سالمندی و در زنان دیده میشود.
چه علائمی دارد؟
- دردهایی که در آغاز گاهبهگاه و خفیفاند بهمرور بیشتر و همیشگی میشوند؛ ممکن است دردهایی باشد که شبها نمیگذارد بخوابید.
- ورم و آب آوردن زانو ابتدا پس از فعالیت و با پیشرفت بیماری حتی در حال استراحت دیده میشود.
- صدای تقتق و جابهجا شدن که با حرکت زانو ایجاد میشود، روزبهروز آشکارتر میشود.
- میزان خم شدن زانو کم میشود و زانو کامل صاف نمیشود.
- در پاها معمولاً انحرافی به سمت داخل ایجاد میشود که به آن «پای پرانتزی» میگویند.
- چمباتمه زدن و جوراب پوشیدن سخت میشود؛ چون مسافت راه رفتن کوتاه شده، فرد تمایلی به بیرون رفتن از خانه ندارد.
چه علتهایی دارد؟
بالا رفتن سن، زمینه خانوادگی، اضافهوزن، فشارهای بیش از حد، زمین خوردن و حادثههای قبلی، بیماریهای روماتیسمی، التهابهای مفصل، بیماریهایی که خونرسانی استخوان را مختل میکنند، کیستها و تومورهای استخوان و جراحیهای مکرر ممکن است به آرتروز بینجامند.
روشهای درمان بدون جراحی
وقتی آرتروز خفیف است، هدف به تأخیر انداختن خراب شدن مفصل و کم کردن درد است.
کنترل وزن و ورزش
اضافهوزن بار واردشده بر مفصل زانو را بیشتر میکند. هدف اصلی برنامه غذایی مخصوص هر فرد، رسیدن به وزن طبیعی بدن است. فیزیوتراپی به تقویت عضلات اطراف زانو و کم شدن درد کمک میکند.
داروها و وسایل کمکی
داروهای مسکن ناراحتیها را تخفیف میدهند. مکملهایی مانند گلوکزامین و کلاژن را میتوان در آرتروزهای خفیف به کار برد. زانوبند و کفی ممکن است با کمی کاستن از بار واردشده بر مفصل، درد را تخفیف دهند، اما از آرتروز پیشگیری نمیکنند.
تزریق داخل مفصل
تزریق مایع مفصلی مصنوعی (ویسکوساپلیمنتیشن) روی سطح مفصلی ساییدهشده نوعی روانسازی ایجاد میکند و اصطکاک را کم میکند؛ ممکن است حدود 4-6 ماه باعث بهتر شدن وضعیت شود.
جراحیهای محافظتی
جراحیهای استخوانی که شکل پا را اصلاح میکنند و جراحیهای بسته (آرتروسکوپی) زانو ممکن است در بیماران مناسب جلوی خراب شدن مفصل را بگیرند.
چه زمانی تعویض مفصل لازم میشود؟
در آرتروز پیشرفته، غضروف کاملاً آسیب میبیند و آسایش زندگی بهطور جدی کم میشود. در این حالت راه بازگرداندن کیفیت زندگی، پوشاندن سطوح خرابشده مفصل، یعنی جراحی تعویض مفصل است. اگر فقط یک نیمه زانو ساییده شده باشد، ممکن است تعویض نیمه مفصل زانو کافی باشد.
قرار گرفتن پروتز با اندازه مناسب مفصل و با زاویههای درست و تنظیم خوب تعادل رباطها، موفقیت جراحی را تعیین میکند. جراحی رباتیک دقیقاً همین را فراهم میکند.
پرسشهای متداول
آرتروز زانو چیست؟
وضعیتی است که در آن غضروف پوشاننده سطح مفصل زانو خراب میشود و بر اثر ساییده شدن سطوح خراب روی یکدیگر، در مفصل درد، ورم، صدا دادن و بهمرور تغییر شکل و محدودیت حرکت ایجاد میشود.
آیا آرتروز زانو بدون جراحی خوب میشود؟
در مراحل خفیف میتوان با کاهش وزن، داروهای مسکن، فیزیوتراپی و تزریق داخل مفصل، خراب شدن مفصل را به تأخیر انداخت. در مرحله پیشرفته که غضروف کاملاً آسیب دیده است، راه بازگرداندن کیفیت زندگی جراحی تعویض مفصل است.
تزریق داخل زانو (مایع مفصلی مصنوعی) چقدر مؤثر است؟
تزریقهای داخل مفصل، روی سطح مفصلیای که غضروفش ساییده شده نوعی روانسازی ایجاد میکنند و اصطکاک را کم میکنند. ممکن است حدود 4-6 ماه باعث بهتر شدن وضعیت شوند.

