Czym jest zwyrodnienie stawu kolanowego?
Gdy chrząstka pokrywająca powierzchnię stawu kolanowego ulega zniszczeniu, uszkodzone powierzchnie trą o siebie, a w stawie pojawiają się ból, obrzęk, trzeszczenie, z czasem także zniekształcenie i ograniczenie ruchu. Stan ten nazywa się zwyrodnieniem stawu kolanowego (medycznie: choroba zwyrodnieniowa stawów – osteoartroza, gonartroza). Występuje głównie w średnim i starszym wieku, często u kobiet.
Jakie są objawy?
- Bóle, początkowo okresowe i łagodne, z czasem nasilają się i stają się stałe; mogą pojawiać się bóle, które nie pozwalają spać w nocy.
- Obrzęk kolana i gromadzenie się w nim płynu pojawiają się najpierw po wysiłku, a wraz z postępem choroby nawet w spoczynku.
- Trzaski i przeskakiwanie przy ruchach kolana stają się coraz wyraźniejsze.
- Zakres zgięcia kolana się zmniejsza, kolana nie da się w pełni wyprostować.
- Nogi zwykle wykrzywiają się do wewnątrz – powstają tzw. kolana szpotawe (nogi w „O”).
- Trudniej kucać i wkładać skarpety; dystans chodzenia się skraca, przez co nie chce się wychodzić z domu.
Jakie są przyczyny?
Do zwyrodnienia mogą prowadzić: starzenie się, skłonność rodzinna, nadwaga, nadmierne przeciążenia, upadki i przebyte wypadki, choroby reumatyczne, zapalenia stawów, choroby zaburzające ukrwienie kości, torbiele i guzy kości oraz powtarzane zabiegi chirurgiczne.
Leczenie bez operacji
Gdy zwyrodnienie jest łagodne, celem jest opóźnienie niszczenia stawu i zmniejszenie bólu.
Kontrola masy ciała i ćwiczenia
Nadwaga zwiększa obciążenie stawu kolanowego. Głównym celem indywidualnego programu żywieniowego jest osiągnięcie prawidłowej masy ciała. Fizjoterapia pomaga wzmocnić mięśnie wokół kolana i zmniejszyć ból.
Leki i zaopatrzenie ortopedyczne
Leki przeciwbólowe łagodzą dolegliwości. Suplementy, takie jak glukozamina czy kolagen, można stosować w łagodnym zwyrodnieniu. Stabilizatory kolana i wkładki do butów mogą nieco zmniejszać obciążenie stawu i łagodzić ból, ale nie zapobiegają zwyrodnieniu.
Zastrzyki dostawowe
Wstrzyknięcie sztucznego płynu stawowego (wiskosuplementacja) zapewnia swego rodzaju smarowanie zużytej powierzchni stawu i zmniejsza tarcie; może przynieść ulgę na około 4–6 miesięcy.
Operacje oszczędzające staw
Operacje kości korygujące kształt nogi oraz zamknięte (artroskopowe) operacje kolana mogą u odpowiednio dobranych pacjentów zapobiec niszczeniu stawu.
Kiedy potrzebna jest endoproteza?
W zaawansowanym zwyrodnieniu chrząstka ulega całkowitemu zniszczeniu, a komfort życia poważnie się obniża. Wtedy sposobem na odzyskanie jakości życia jest pokrycie zniszczonych powierzchni stawowych, czyli operacja endoprotezy. Jeśli zużyta jest tylko jedna połowa kolana, wystarczyć może częściowa endoproteza kolana.
O powodzeniu operacji decydują: osadzenie w stawie protezy o odpowiednim rozmiarze i pod właściwymi kątami oraz dobre wyważenie napięcia więzadeł. Właśnie to zapewnia chirurgia robotyczna.
Częste pytania
Czym jest zwyrodnienie stawu kolanowego?
To stan, w którym chrząstka pokrywająca powierzchnię stawu kolanowego ulega zniszczeniu, a uszkodzone powierzchnie trą o siebie; w stawie pojawiają się ból, obrzęk, trzeszczenie, a z czasem zniekształcenie i ograniczenie ruchu.
Czy zwyrodnienie stawu kolanowego ustąpi bez operacji?
W łagodnych stadiach niszczenie stawu można opóźnić dzięki zmniejszeniu masy ciała, lekom przeciwbólowym, fizjoterapii i zastrzykom dostawowym. W stadium zaawansowanym, gdy chrząstka jest całkowicie zniszczona, sposobem na odzyskanie jakości życia jest operacja endoprotezy.
Jak skuteczne są zastrzyki do kolana (sztuczny płyn stawowy)?
Zastrzyki dostawowe zapewniają swego rodzaju smarowanie powierzchni stawu ze zużytą chrząstką i w ten sposób zmniejszają tarcie. Mogą przynieść ulgę na około 4–6 miesięcy.

