Diz kireçlenmesi nedir?
Diz eklemi yüzeyini kaplayan kıkırdak yapıların bozulması sonucunda, bozuk yüzeylerin birbirine sürtünmesiyle eklemde ağrı, şişme, ses gelmesi, zamanla şekil bozukluğu ve hareket kısıtlılığı oluşur. Bu duruma diz ekleminin kireçlenmesi (tıbbi adıyla osteoartrit, gonartroz) denir. Daha çok orta ve ileri yaşta, kadınlarda sık görülür.
Belirtileri nelerdir?
- Başlangıçta dönem dönem ve hafif olan ağrılar zamanla artar ve sürekli hale gelir; gece uyutmayan ağrılar olabilir.
- Önce aktivite sonrası, ilerleyince istirahatte bile dizde şişme ve su toplanması görülür.
- Diz hareketleriyle oluşan kütleme ve atlama sesi giderek belirginleşir.
- Diz bükme derecesi azalır, diz tam açılamaz.
- Bacaklarda genellikle "O bacak" denen içe doğru eğilme oluşur.
- Çömelmek, çorap giymek zorlaşır; yürüme mesafesi kısaldığı için ev dışına çıkmak istenmez.
Nedenleri nelerdir?
Yaşın ilerlemesi, ailevi yatkınlık, fazla kilo, aşırı zorlamalar, düşme ve geçirilmiş kazalar, romatizmal hastalıklar, eklem iltihapları, kemiğin kanlanmasını bozan hastalıklar, kemik kist ve tümörleri ile tekrarlayan cerrahi girişimler kireçlenmeye yol açabilir.
Ameliyatsız tedavi yöntemleri
Kireçlenme hafif seviyedeyken amaç, eklemin bozulmasını geciktirmek ve ağrıyı azaltmaktır.
Kilo kontrolü ve egzersiz
Fazla kilo diz eklemine binen yükü artırır. Kişiye özel beslenme programının ana hedefi normal vücut ağırlığına ulaşmaktır. Fizik tedavi, diz çevresi kasların güçlenmesine ve ağrının azalmasına yardımcı olur.
İlaçlar ve destekler
Ağrı kesici ilaçlar şikâyetleri hafifletir. Glukozamin, kolajen gibi takviyeler hafif kireçlenmelerde kullanılabilir. Dizlik ve tabanlıklar ekleme binen yükü bir miktar azaltarak ağrıyı hafifletebilir, ancak kireçlenmeyi önlemez.
Eklem içi iğneler
Yapay eklem sıvısı enjeksiyonu (viskosuplementasyon), aşınmış eklem yüzeyinde bir tür yağlanma sağlayarak sürtünmeyi azaltır; 4-6 ay kadar rahatlama sağlayabilir.
Koruyucu ameliyatlar
Bacak şeklini düzelten kemik ameliyatları ve kapalı (artroskopik) diz ameliyatları, uygun hastalarda eklemin bozulmasını engelleyebilir.
Ne zaman protez gerekir?
İleri seviye kireçlenmede kıkırdak tamamen hasara uğrar ve yaşam konforu ciddi biçimde düşer. Bu durumda yaşam kalitesini geri kazandırmanın yolu, bozulan eklem yüzeylerinin kaplanması, yani protez ameliyatıdır. Yalnızca dizin bir yarısı aşınmışsa kısmi diz protezi yeterli olabilir.
Protezin ekleme uygun büyüklükte ve doğru açılarda yerleştirilmesi, bağ dengesinin iyi ayarlanması ameliyatın başarısını belirler. Robotik navigasyon tam da bunu sağlar.
Sık sorulan sorular
Diz kireçlenmesi nedir?
Diz eklemi yüzeyini kaplayan kıkırdağın bozulması ve bozuk yüzeylerin birbirine sürtünmesi sonucu eklemde ağrı, şişme, ses gelmesi, zamanla şekil bozukluğu ve hareket kısıtlılığı oluşmasıdır.
Diz kireçlenmesi ameliyatsız geçer mi?
Hafif seviyelerde kilo verme, ağrı kesici ilaçlar, fizik tedavi ve eklem içine yapılan iğnelerle eklemin bozulması geciktirilebilir. İleri seviyede kıkırdak tamamen hasar gördüğünde yaşam kalitesini geri kazandırmanın yolu protez ameliyatıdır.
Diz içi iğne (yapay eklem sıvısı) ne kadar etkili olur?
Eklem içine yapılan iğneler, kıkırdağı aşınmış eklem yüzeyinde bir tür yağlanma sağlayarak sürtünmeyi azaltır. 4-6 ay kadar rahatlama sağlayabilir.
Bu sayfa Prof. Dr. Levent Altınel tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerini tutmaz.