Robotik cerrahi nedir?
1990'lı yıllarda üretilmeye başlanan bilgisayar destekli cerrahi sistemleri (CAS: computer assisted surgery) başlıca ikiye ayrılır. Aktif sistemlerde cerrah, ameliyatı robotik bir kol yardımıyla yapar. Pasif sistemlerde ise navigasyon sistemi cerraha yol gösterir. Her iki durumda da ameliyatı yapan ve kararı veren cerrahtır; teknoloji, cerrahın elini daha isabetli kılar.
Navigasyon sistemi nasıl çalışır?
Yöntem, hepimizin bildiği yol navigasyonu gibi çalışır. Aracınızdan yayılan sinyaller uydular tarafından alınır, konumunuz harita üzerine anlık olarak işlenir ve bilgisayar sizi ekrandan doğru adrese yönlendirir.
Robotik diz protezi ameliyatında da uyluk ve bacağa yerleştirilen üç boyutlu yansıtıcılar ve eklem işaretleyiciler sayesinde dizin şekli ile kalçanın ve ayak bileğinin uzaydaki konumu kameralar aracılığıyla bilgisayara yüklenir.
- HaritalamaDizinizin üç boyutlu haritası ve bacağınızın şekli bilgisayara aktarılır.
- PlanlamaProtezin büyüklüğü, kemik kesi miktarları ve dize yerleşim açıları hesaplanır. Ameliyat, bilgisayardaki model üzerinde adeta sanal olarak yapılır.
- Uygulama ve doğrulamaSistem, kemik kesi miktarını ve kesi açılarını daha kesi yapılmadan gösterir. Cerrah yaptığı her işlemi ekrandan kontrol eder.
Böylece ameliyatın en yüksek kalitede ve hatasız yapılması sağlanır. Bu yöntemin en önemli özelliği, hata payını 1 mm düzeyine indirmesidir.
Robotik navigasyonun avantajları nelerdir?
Protez ameliyatının başarılı olması için uygun büyüklükteki protezin ekleme doğru şekilde yerleştirilmesi çok önemlidir. Protezin elle yerleştirildiği klasik ameliyatlarda hata payı, cerrahın deneyim ve becerisine bağlı olarak artar ya da azalır.
- Protezin daha doğru yerleştirilmesi
- Kemiğe tam oturan, doğru büyüklükte protez seçimi
- Bacak şeklinin daha doğru düzeltilmesi
- Protezin daha uzun ömürlü olması
- Daha az kemik kaybı
- Daha az kan kaybı
- Daha küçük cilt kesisi
- Daha az ağrı
- Emboli (pıhtı atma) riskinde azalma
- Daha fazla diz bükme miktarı
- Erken iyileşme ve günlük yaşama daha hızlı dönüş
Dezavantajları var mıdır?
- Maliyet artışı
- Ameliyat süresinin 10-20 dakika uzaması
- Aşırı kemik erimesi olan hastalarda kırık riskinde artış; bu hastalarda tercih edilmez
Klasik ve robotik navigasyonlu ameliyat arasındaki fark
| Klasik diz protezi | Robotik navigasyonlu diz protezi | |
|---|---|---|
| Protez yerleşimi | Mekanik kılavuzlarla, cerrahın gözü ve deneyimiyle | Bilgisayar ölçümüyle; her kesi yapılmadan önce doğrulanır |
| Hata payı | Cerrahın deneyimine göre değişir | 1 mm düzeyinde |
| Kemik ve kan kaybı | Daha fazla | Daha az |
| Ameliyat süresi | Ortalama 1,5-2 saat | 10-20 dakika daha uzun |
| Maliyet | Daha düşük | Daha yüksek |
Kimler robotik diz protezi için adaydır?
Aşağıdaki şartların çoğunu taşıyorsanız diz protezi için aday olabilirsiniz:
- 60 yaşın üzerinde olmak
- Uzun süreli, şiddetli ve geçmeyen eklem ağrısı
- Ağrı kesici, fizik tedavi ve eklem içi iğne tedavilerine yanıt alınamaması
- Ağrıyı gidermek için sürekli ve giderek artan dozda ağrı kesici kullanmak
- Yürüme mesafesinin giderek kısalması
- Eklem hareketlerinin kısıtlanması, dizi tam açamama
- Bacaklarda kısalık ve çarpılma gibi gözle görülür şekil bozuklukları
- Merdiven çıkma, oturup kalkma, çorap giyme gibi günlük işlerin zorlaşması
Yaş kesin bir ölçüt değildir. Örneğin romatizma veya kaza sonrası eklemi ileri derecede hasar görmüş 35 yaşındaki bir hastanın ameliyat için 25 yıl beklemesi düşünülemez. Karar; muayene, röntgen ve yaşam kalitenize bakılarak birlikte verilir.
Robotik navigasyonla hangi ameliyatlar yapılıyor?
Kullanılan sisteme göre total diz protezinin yanı sıra kısmi diz protezi, kalça protezi, kemik düzeltme ameliyatları ve ön çapraz bağ ameliyatları da yapılabilmektedir.
Videolarla robotik diz protezi
Sık sorulan sorular
Robotik diz protezi ameliyatı nedir?
Diz protezinin, bilgisayar destekli navigasyon sistemi yardımıyla yerleştirildiği ameliyattır. Uyluk ve bacağa yerleştirilen işaretleyiciler sayesinde dizin şekli ile kalça ve ayak bileğinin konumu kameralarla bilgisayara aktarılır. Protezin büyüklüğü, kemik kesi miktarları ve yerleşim açıları ameliyat sırasında milimetrik olarak hesaplanır; cerrah her adımı ekrandan kontrol eder.
Ameliyatı robot mu yapıyor?
Hayır. Ameliyatı cerrah yapar. Sistem, araç navigasyonuna benzer şekilde cerraha yol gösterir: kesiyi yapmadan önce kesi miktarını ve açısını ekranda gösterir, yapılan işlemin doğruluğunu test eder.
Robotik navigasyonun klasik ameliyata göre avantajları nelerdir?
Protezin daha doğru yerleştirilmesi, doğru büyüklükte protez seçimi, bacak şeklinin daha doğru düzeltilmesi, daha az kemik ve kan kaybı, daha küçük cilt kesisi, daha az ağrı, pıhtı atma (emboli) riskinde azalma, daha fazla diz bükme miktarı ve günlük yaşama daha hızlı dönüş başlıca avantajlarıdır.
Robotik navigasyonun dezavantajı var mı?
Maliyeti artırır ve ameliyat süresini 10-20 dakika uzatır. İleri derecede kemik erimesi olan hastalarda kırık riskini artırabileceği için tercih edilmez.
Diz protezi ameliyatı kaç saat sürer?
Ameliyat ortalama 1,5-2 saat sürer. Hazırlık ve ameliyat sonrası derlenme ile birlikte hasta ameliyathaneden odasına toplam 3-4 saatte çıkar.
Ameliyattan sonra ne zaman ayağa kalkarım?
Hastalar ameliyattan bir gün sonra yürüteç veya baston gibi bir el desteğiyle, ameliyatlı bacağa basarak yürümeye başlar.
Bu sayfa Prof. Dr. Levent Altınel tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerini tutmaz.